LETTERS IN STEEN EN PORTUGAL

WELKOM - SEJA BEM-VINDO

Van Jeroen Boudens leerde ik letters in steen verwerken. Muziek bracht mij naar Portugal waar ik verliefd werd op het land, zijn inwoners en fado. Van deze passies heb ik een cocktail gemaakt, met behoorlijk wat muziek toegevoegd. Welkom op deze blog waar je hopelijk ook jouw ding vindt.

Jeroen Boudens ensinou-me a escultura das letras em pedra. A música trouxe me a Portugal onde apaixonei-me pelo paÍs, pelos habitantes e pelo fado. Destas paixões fiz um cocktail, colocando bastante música. Seja bem-vindo neste blog e espero que vá gostar. (Sou belga, então peço desculpa por erros de tradução)

11 apr. 2015

DOCHTERLIEF IS VERHUISD
A QUERIDA FILHA MUDOU DE CASA
Met veel plezier een steentje gemaakt voor haar en Tim.
Então, com muito prazer esculpei uma pedrinha para ela e o Tim.





Aangepast muziekje: Caught Up In You van 38 Special kwam uit in Sarah's geboortejaar...
Uma música adaptada: Caught Up In You dos 38 Special surgiu no ano de nascimento da Sarah...

3 apr. 2015

MANOEL DE OLIVEIRA, OUDSTE ACTIEVE CINEAST TER WERELD, OVERLEDEN
MORREU MANOEL DE OLIVEIRA, O CINEASTA MAIS VELHO DO MUNDO AINDA NO ATIVO
We hebben de grootmeester verloren. De cineast overleed donderdag, 106 jaar oud. Hij werd beschouwd als een genie van de zevende kunst, gerespecteerd in Portugal en ver daarbuiten. Hij werkte tot het einde met een energie die onuitputtelijk leek. Manoel de Oliveira maakte 33 speelfilms en enkele kortfilms. Hij werd geprezen door de internationale en nationale critici.
Perdemos o mestre. Cineasta faleceu esta quinta-feira aos 106 anos. Era considerado um génio da sétima arte, respeitado aqui e além-fronteiras. Trabalhou até ao fim com uma energia que parecia inesgotável. Manoel de Oliveira deixou 33 longas-metragens e algumas curtas. Foi aclamado pela crítica internacional e nacional.

Oliveira werd geboren in Cedofeita, een district in Porto, in een familie uit de hogere klasse, behorend tot de lagere adel. Als jonge man ging hij naar Galicië, waar hij school liep op een jezuïetencollege. Hij deed aan atletiek en was nationaal kampioen polsstokspringen als atleet van Sport Club do Porto, een elitaire club. Na zijn interesse voor autosport, gecombineerd met een bohemer bestaan, werd hij al vroeg gebeten door de filmmicrobe.
Oliveira nasceu na freguesia de Cedofeita  na cidade do Porto, no seio de uma família da alta burguesia nortenha, com origens na pequena fidalguia. Ainda jovem foi para a Galiza, onde frequentou um colégio de jesuítas. Dedicou-se ao atletismo, tendo sido campeão nacional de salto à vara e atleta do Sport Club do Porto, um clube de elite. Ainda antes dos filmes veio o automobilismo e a vida boémia, mas cedo é mordido pelo bichinho do cinema.

Op zijn twintigste trekt hij naar de toneelschool die werd opgericht in Porto door Rino Lupo, de aldaar gevestigde Italiaanse filmmaker en één van de pioniers van de Portugese cinema. ‘Berlijn - Symfonie van een Grote Stad’, een avant-garde documentaire van Walther Ruttmann, heeft een diepe invloed op Oliveira. Dan maakt hij zijn eerste film, ‘Douro, Faina Fluvial’, een documentaire die in Lissabon in première gaat voor een internationaal publiek van critici, die in Portugal waren op een congres georganiseerd door Antonio Ferro.
Aos vinte anos vai para a escola de atores fundada no Porto por Rino Lupo, o cineasta italiano ali radicado, um dos pioneiros do cinema português de ficção. ‘Berlim: sinfonia de uma cidade’, um documentário vanguardista de Walther Ruttmann, influencia-o profundamente. É então que roda o seu primeiro filme, ‘Douro, Faina Fluvial’, um documentário estreado em Lisboa perante uma plateia de críticos internacionais que estavam em Portugal a participar num congresso organizado por António Ferro.

Het werk van Manoel de Oliveira wordt  gekenmerkt door twee tegengestelde tendensen. In alle films die hij maakte voor 1964, kort- en langspeelfilms, overheerst de pure cinematografische stijl, zonder dialogen of langdradige monologen. ‘O Acto da Primavera’ (1963) is de eerste film van Oliveira waarin het theatrale ook een filmstijl wordt, gevolgd door ‘O Passado e o Presente’ (1972). Het is in verband met deze film dat Oliveira de theorie uitlegt, zichzelf in de praktijk tegensprekende: “Als toneelmatige kunst is theater veel nobeler en ouder dan cinema en dat is waarom het woord de bovenhand moet nemen.
A obra de Manoel de Oliveira é marcada por duas tendências opostas presentes em toda a sua filmografia. Em todos os filmes que realizou antes de 1964, curtas e longas-metragens, predomina um estilo cinematográfico puro, sem diálogos ou monólogos palavrosos. ‘O Acto da Primavera’ (1963) é o primeiro filme de Oliveira em que o teatro filmado se torna uma opção e um estilo. ‘O Passado e o Presente’ (1972) será o segundo. Contradizendo-se na prática, é a propósito deste filme que Oliveira explica em teoria: ‘Enquanto arte cénica, o teatro é bem mais nobre e muitíssimo mais antigo do que o cinema e é por isso que este se deve submeter à palavra’.

Commandeur (1980) en Ridder van het Grootkruis (1988) in de Militaire Orde van Sint Jacob van het Zwaard, stond Manoel de Oliveira ook hoog aangeschreven in Frankrijk, het land dat hem misschien wel het meest koesterde. Vorig jaar ontving hij van president François Hollande de titel van Grootofficier in het Legioen van Eer, een onderscheiding die door de Franse regering wordt toegekend aan persoonlijkheden van nationaal belang.
Comendador da Ordem Militar de Sant'Iago da Espada (1980) e cavaleiro da Grã-Cruz da Ordem Militar de Sant'Iago da Espada (1988), Manoel de Oliveira foi também muito aclamado em França, o país que talvez mais o admirava. No ano passado, recebeu das mãos do presidente François Hollande o título de Grande Oficial da Legião de Honra, comenda atribuída pelo Governo de França às personalidades influentes no cenário global ligadas ao país.

De belangrijkste films van Manoel de Oliveira zijn:  ‘Aniki-Bobó’ (1948), ‘Benilde ou a Virgem Mãe’ (1974), ‘Non, ou Vã Glória de Mandar’ (1990), ‘Vale Abraão’ (1993), ‘O Estranho Caso de Angélica’ (2010) en ‘O Gebo e a Sombra’ (2012), naast veel andere van zijn meesterwerken. De laatste film die de cineast maakte was de kortfilm ‘O velho do Restelo’, een reflectie over de mensheid, die uitkwam vorig jaar in december, ter gelegenheid van zijn 106de verjaardag.

São da autoria de Manoel de Oliveira filmes tão importantes como ‘Aniki-Bobó’ (1948), ‘Benilde ou a Virgem Mãe’ (1974), ‘Non, ou Vã Glória de Mandar’ (1990), ‘Vale Abraão’ (1993), ‘O Estranho Caso de Angélica’ (2010) ou ‘O Gebo e a Sombra’ (2012), entre muitos outros filmes de grande mestria. O último filme do cineasta foi a curta-metragem ‘O velho do Restelo’, uma reflexão sobre a humanidade, estreada em dezembro passado, por ocasião do seu 106º aniversário.
          

30 mrt. 2015

CINEAST PEDRO COSTA ARTIEST IN FOCUS IN GENT
CINEASTA PEDRO COSTA É ARTISTA EM FOCO EM GANTE
De Portugese cineast Pedro Costa is artiest in focus op het filmfestival Courtisane in Gent, van 1 tot 5 april.
O cineasta Português Pedro Costa é o artista em destaque no festival de cinema Courtisane em Gante(Bélgica), dia 1 a 5 de abril.

We maken films op volle zee”, zegt Pedro Costa. “Aangezien er geen wetboek voorhanden is, werken we in gitzwarte regionen, ook bekend als het geheugen, de herinnering.” Zonder vastgelegde structuren om op te steunen en met weinig zekerheden om op terug te vallen, behelst het werk van Pedro Costa een continue arbeid van experimenteren en documenteren.
Fazemos filmes em alto mar”, diz Pedro Costa. “Uma vez que não há nenhum código disponível, trabalhamos em zonas de cor negra azeviche, também conhecidas como a memória, a lembrança.” Sem estruturas de apoio e poucas certezas com que pode contar, a obra de Pedro Costa envolve um trabalho contínuo de experimentar e documentar.

Sinds Costa zich voor het eerst in Fontaínhas, een wijk in de periferie van Lissabon, begaf, maakte hij het zijn levenswerk om de levens van de inwoners, velen onder hen immigranten uit Kaapverdië, te documenteren. Costa valt niet terug op de traditionele procedures van de documentaire film die zich tot doel stellen de ellendige toestand waarin de wereld verkeert (aan) te tonen en exploitatie bloot te leggen.
Desde que Costa foi pela primeira vez em Fontaínhas, um subúrbio nos arredores de Lisboa, tornou a documentação das vidas dos habitantes, muitos deles imigrantes de Cabo Verde, a obra da sua vida. Costa não recorre aos processos tradicionais do documentário, que têm como objetivo mostrar (demonstrar) o estado miserável do mundo e a exploração.

In plaats daarvan is zijn werk het resultaat van een nauwgezet constructieproces dat vertrekt vanuit de brokstukken van verbeelding die tevoorschijn komen uit het geheugen van de acteurs en die hij vormgeeft doorheen het prisma van zijn eigen herinneringen aan de geschiedenis van de cinema. Deze herinneringen zijn de bouwstenen van een unieke filmische wereld, waarin een diepgaande intimiteit gepaard gaat met een ontzagwekkende schoonheid en een grote resonantie.
Em vez disso, o seu trabalho é o resultado de um processo de construção rigoroso que parte dos restos de imaginação que surgem da memória dos atores e aos quais dá forma através do prisma das suas próprias memórias da história do cinema. Essas lembranças são os blocos de construção de um mundo cinematográfico único, em que uma profunda intimidade associa-se a uma beleza imponente e grande ressonância.

De overweldigende kracht van deze films is ongetwijfeld te danken aan het verlangen, het geduld en de toewijding waarmee ze werden gemaakt. En het is deze zorgzaamheid die de poëtische mogelijkheden ontsluit van de ruimtes waarin geleefd wordt en de woorden die doorleefd worden, hetgeen de ge(re)presenteerde levens de grootsheid en waardigheid geeft die hen doorgaans ontzegd wordt. Deze epische dimensie van tragedie en opoffering die de kern uitmaakt van het in ballingschap leven of een van zichzelf vervreemd zijn, wordt bij uitstek belichaamd door de figuur van Ventura.
O poder esmagador destes filmes sem dúvida deve-se ao desejo, à paciência e à dedicação com que foram feitos. E é este carinho que abre as possibilidades poéticas dos espaços em que se vive e das palavras que são vividas, o que dá às vidas apresentadas a grandeza e a dignidade que lhes normalmente é negada. Esta dimensão épica de tragédia e de sacrifício, que é a essência da vida no exílio ou da auto-alienação, está incorporada por excelência na figura de Ventura.

Hij is de majestueuze zwerver – ergens tussen Oedipus en King Lear, Tom Joad en Ethan Edwards – die zowel het hoofdpersonage is van ‘Juventude em Marcha’ als van Costa’s nieuwe film ‘Cavalo Dinheiro’. Ventura’s overpeinzingen over verloren krachtmetingen en gewelddadige ervaringen tonen een onrust die zich misschien wel laat verbinden met de onze. De demonen van je geschiedenis bevechten gaat niet enkel over ontwrichting en falen: het kan ook een manier zijn om op een andere manier aanspraak te maken op je eigen leven, het te herdenken – wat reeds kan gezien worden als een daad van transformatie. Zoals een dichter ooit schreef: “Auch noch Verlieren ist unser”.

Ele é o vagabundo majestoso -algures entre Édipo e Rei Lear, Tom Joad e Ethan Edwards- que é tanto o personagem principal de  ‘Juventude em Marcha’ como do novo filme de Costa ‘Cavalo Dinheiro’. Os contemplações de Ventura sobre confrontos perdidos e experiências violentas mostram uma inquietação que talvez se ligue à nossa. Combater os demónios da sua história não trata apenas de perturbação e de fracasso: também pode ser uma forma de reivindicar a própria vida de uma maneira diferente, pensar nela de novo - o que já pode ser considerado um ato de transformação. É como um poeta já escreveu: “Auch noch verlieren ist unser” (‘Perder também é nosso’).



28 mrt. 2015

FOLISBOA: PARIJS ONTVANGT LISSABON
FOLISBOA: PARIS ACOLHA LISBOA
Parijs ontvangt Lissabon, wieg van de lusofonie. De eerste editie van het Festival Folisboa in Parijs, op 26,27 en 28 juni, staat in het teken  van de Portugese taal.           
Paris acolha Lisboa, berço da lusofonia. A língua portuguesa marca a estreia do Festival Folisboa em Paris nos dias 26, 27 e 28 de junho.

Kunstagentschap Uguru, in samenwerking met Le Grand Rex en Les Visiteurs du Soir, presenteert de diversiteit van de Lissabonse muziekscene, een wereldstad die dagelijks vibreert op de klanken van lusofone artiesten, van Portugal naar Brazilië, langs Angola en Kaapverdië.
A agência artística Uguru em parceria com Le Grand Rex e Les Visiteurs du Soir, apresentam toda a diversidade da cena musical lisboeta, cidade-mundo que vibra diariamente ao som de artistas lusófonos, de Portugal ao Brasil passando por Angola e Cabo Verde.

Rodrigo Leão opent het festival fijngevoelig met ‘O Espírito de Um País’, een reis langs de ziel en de identiteit van een volk. De stichter van Madredeus is op zich al een ambassadeur van de Portugese muziek op de internationale scene. Met plezier wordt ook Mariza in Parijs ontvangen, nadat ze recent werd onderscheiden met de Womex Artist Award 2014.
Com ‘O Espírito de Um País’, Rodrigo Leão abre o festival com delicadeza, oferecendo-nos uma viagem pela alma e a identidade de um povo. O fundador dos Madredeus é por si só um embaixador da música portuguesa no espaço internacional. Celebra-se com alegria o regresso de Mariza a Paris, depois de ter sido recentemente premiada com o Prémio Artista Womex 2014.

Rodrigo Leão ‘Vida Tão Estranha’ feat. Camané, concerto O Espírito de um País
Folisboa zou geen hulde aan Lissabon kunnen brengen zonder bijzondere aandacht voor één van haar meest symbolische artistieke bewegingen, de Fado. Carlos do Carmo, die 50 jaar op de planken viert, is de enige Portugese zanger die een Grammy Award heeft gekregen voor zijn carrière en krijgt het gezelschap van Ana Moura, Camané en Carminho.
Folisboa não poderia homenagear Lisboa sem dar lugar de destaque a um dos seus mais emblemáticos movimentos artísticos, o Fado. Carlos do Carmo, que celebra os seus 50 anos de carreira é único cantor português a ser galardoado com um Grammy Award pela sua carreira, far-se-á acompanhar de Ana Moura, Camané e Carminho.

Het festival is ook een reis door lusofone gebieden. Brazilië met de alternatieve pop van Lenine, die zich steeds opnieuw heruitvindt en in Rio de Janeiro en São Paulo altijd met uitverkochte concerten uitpakt. Kaapverdië met de heerlijke Lura, erfgename van Cesária Évora. Het militante en feestelijke Angola van Bonga, en niet te vergeten: Rivière Noire, dat met de gelijknamige plaat de prijs voor het beste World-album kreeg op Victoires de la Musique 2015.
O festival é também uma viagem pelas terras da lusofonia. O Brasil com a pop alternativa de Lenine que a cada momento se reinventa e cujos concertos esgotados no Rio de Janeiro ou em São Paulo são sempre grandes acontecimentos. A Cabo Verde da deliciosa Lura, herdeira de Cesária Évora. A Angola militante e festiva de Bonga, sem esquecer Rivière Noire e o seu álbum homónimo premiado como melhor album World nas Victoires de la Musique 2015.

Met politiek engagement, natuurlijke integratie van alle historische muzikale invloeden en de eeuwige zoektocht naar nieuwe uitingen van het poëtisch erfgoed is de lusofone muziekscene meer dan ooit springlevend.
Entre o engajamento político, a integração natural de todas as influências musicais da sua história e a busca constante por novas formas dentro do património poético dos antigos, a cena musical lusófona nunca esteve tão viva quanto está hoje.


25 mrt. 2015

DICHTER HERBERTO HELDER OVERLEDEN
MORREU O POETA HERBERTO HELDER
Dichter Herberto (84) is maandag overleden in zijn huis in Cascais. Hij  werd beschouwd als de belangrijkste Portugese dichter van het tweede deel van de 20ste eeuw. 
O poeta Herberto Helder morreu esta segunda-feira, aos 84 anos, na sua casa em Cascais. Era considerado o maior poeta português da segunda metade do século XX.

Herberto Helder Luís Bernardes de Oliveira werd geboren op 23 november 1930 in Funchal op het eiland Madeira, hij was van Joodse afkomst. Hij verhuisde naar Lissabon in 1946 en studeerde in Coimbra, waar hij echter geen cursus afmaakte. In 1958 publiceerde hij zijn eerste bundel, ‘O Amor em Visita’, toen hij de kring van de modernisten in het Café Gelo aan de Rossio in Lissabon frequenteerde, een kring waar ook namen als Luiz Pacheco, Mário Cesariny, João Vieira, Hélder Macedo toe behoorden. 
Herberto Helder Luís Bernardes de Oliveira nasceu a 23 de Novembro de 1930 no Funchal, ilha da Madeira, no seio de uma família de origem judaica. Em 1946 mudou-se para Lisboa e estudou em Coimbra, não terminando nenhum dos cursos. Publicou o primeiro livro, O Amor em Visita, em 1958, numa altura em que frequentava o círculo modernista do Café Gelo, ao Rossio, em Lisboa, do qual também faziam parte nomes como Luiz Pacheco, Mário Cesariny, João Vieira, Hélder Macedo, entre outros.

Hij woonde nadien in Frankrijk, Nederland en België, waar hij marginale jobs uitvoerde. In Antwerpen leefde hij zelfs in de clandestiniteit en werkte er als gids voor de zeelui in het prostitutie milieu. In 1968, toen hij als redacteur werkte voor het internationale nieuwsagentschap van de nationale zender in Lissabon, werd hij ontslagen omwille van zijn medewerking aan de publicatie van een boek van Markies De Sade. Hij werkte in Afrika en trok naar de Verenigde Staten, waar hij in 1973 ‘Poesia Toda’ uitgaf, een verzameling van zijn werk tot dan toe. Hij kwam pas naar Portugal terug in 1975, na de anjerrevolutie.
Viveu em França, na Holanda e na Bélgica, onde exerceu profissões pobres e marginais. Em Antuérpia, chegou mesmo a viver na clandestinidade, trabalhando como guia de marinheiros no mundo da prostituição. Em 1968, enquanto trabalhava como redator do noticiário internacional da Emissora Nacional, em Lisboa, foi despedido por se ter envolvido na publicação de um livro de Marquês de Sade. Trabalhou na África e seguiu para os Estados Unidos da América onde, em 1973, publicou Poesia Toda, que reunia toda a sua produção poética até então. A Portugal só voltou em 1975, depois do 25 de abril.

Hij was een gereserveerd en discreet figuur, die zelden in het openbaar verscheen. De laatste 30 jaar gaf hij ook geen interviews meer. In 1994 weigerde Herberto Helder de Pessoa-prijs, hij weigerde alle literaire media-aandacht.
Over hem zei de criticus Pedro Mexia: “Hij was even belangrijk voor het tweede deel van de 20ste eeuw als Fernando Pessoa dat was voor het eerste deel”.
Era também uma figura reservada e discreta, raramente aparecendo em público. Não dava entrevistas há mais de 30 anos. Em 1994, Herberto Helder recusou o Prémio Pessoa, rejeitando quase sempre o mediatismo literário.
O crítico Pedro Mexia considerou que: “O seu lugar na literatura portuguesa da segunda metade do século 20 equivalerá ao de Fernando Pessoa na primeira metade.

Zijn laatste boek ‘A morte sem mestre’ verscheen in mei 2014, een beperkte oplage, zoals trouwens het merendeel van zijn laatste publicaties. Er hoorde een CD bij waarop de auteur zelf vijf gedichten declameerde.

O último livro do poeta foi ‘A morte sem mestre’, publicado em maio de 2014, numa edição limitada, à semelhança das últimas publicações que fizera. Esse vinha acompanhado de um CD em que declamava cinco dos poemas



que um nó de sangue na garganta
que um nó de sangue na garganta,
um nó de ar no coração,
que a mão fechada sobre uma pouca de água,
e eu não possa dizer nada,
e o resto seja só perder de vista a vastidão da terra,
sem mais saber de sítio e hora,
e baixo passar a brisa
pelo cabelo e a camisa e a boca toda tapada ao mundo,
por cada vez mais frios
o dia, a noite, o inferno, o inverno,
sem números para contar os dedos muito abertos
cortados das pontas dos braços,
sem sangue à vista:
só uma onda, só uma espuma entre pés e cabeça,
para sequer um jogo ou uma razão,
oh bela morte num dia seguro em qualquer parte
de gente em volta atenta à espera de nada,
um nó de sangue na garganta,
um nó apenas duro

                     
a última bilha de gás durou dois meses e três dias
a última bilha de gás durou dois meses e três dias,
com o gás dos últimos dias podia ter-me suicidado,
mas eis que se foram os três dias e estou aqui
e só tenho a dizer que não sei como arranjar dinheiro para outra bilha,
se vendessem o gás a retalho comprava apenas o gás da morte,
e mesmo assim tinha de comprá-lo fiado,
não sei o que vai ser da minha vida,
tão cara, Deus meu, que está a morte,
porque já me não fiam nada onde comprava tudo,
mesmo coisas rápidas,
se eu fosse judeu e se com um pouco de jeito isto por aqui acabasse nazi,
já seria mais fácil,
como diria o outro: a minha vida longa por muito pouco,
uma bilha de gás,
a minha vida quotidiana e a eternidade que já ouvi dizer que a habita e move,
não me queixo de nada no mundo senão do preço das bilhas de gás,
ou então de já mas não venderem fiado
e a pagar um dia a conta toda por junto:
corpo e alma e bilhas de gás na eternidade
- e dizem-me que há tanto gás por esse mundo fora,
países inteiros cheios de gás por baixo!

(A Morte sem Mestre; ed. Porto Editora, 2014)