LETTERS IN STEEN EN PORTUGAL

WELKOM - SEJA BEM-VINDO

Van Jeroen Boudens leerde ik letters in steen verwerken. Muziek bracht mij naar Portugal waar ik verliefd werd op het land, zijn inwoners en fado. Van deze passies heb ik een cocktail gemaakt, met behoorlijk wat muziek toegevoegd. Welkom op deze blog waar je hopelijk ook jouw ding vindt. Het letterkappen is echter al een tijdje beperkt door een hardnekkige tendinitis...

Jeroen Boudens ensinou-me a escultura das letras em pedra. A música trouxe me a Portugal onde apaixonei-me pelo paÍs, pelos habitantes e pelo fado. Destas paixões fiz um cocktail, colocando bastante música. Seja bem-vindo neste blog e espero que vá gostar. No entant, há algum tempo a esculptura de letras tem sido limitada por uma tendinite teimosa.... (Sou belga, então peço desculpa por erros de tradução)

19 jan. 2018

MARTA DIAS: 'BEST OF' IS START NIEUWE CYCLUS
MARTA DIAS: 'BEST OF' ABRE NOVO CICLO
Marta Dias werd geboren in Lissabon, haar moeder is Portugese, maar haar vader is afkomstig uit São Tomé en Príncipe, terwijl ze aan grootvaders kant een stuk Goa erft. Twintig jaar geleden bracht ze haar eerste plaat ‘Yué’ uit en na het verschijnen van het album ‘Quantas Tribos’ in 2016 heeft de zangeres een zoektocht afgerond waarin ze op zoek ging naar haar identiteit en haar roots.
Marta Dias nasceu em Lisboa, a mãe é portuguesa, mas tem pai originário de São Tomé e Príncipe e herda de Goa do lado do avô. Há vinte anos lançou o seu primeiro disco ‘Yué’ e depois de ter lançado o álbum ‘Quantas Tribos’ em 2016, a cantora concluiu uma pesquisa que tinha ido à procura da sua identidade e raízes.

Nu er 20 jaar verlopen zijn sedert het uitbrengen van de eerste CD en de cirkel rond is, verscheen er -vorig jaar al en enkel op digitale platformen- een compilatie, waarop de mooiste nummers uit de zoektocht van Marta verzameld werden. Maar ‘Esse Meu Amor-Best Of’ is ook het begin van een nieuwe cyclus, met het onuitgegeven nummer, ‘Esse Meu Amor’. Met deze song pakt Marta Dias het schrijven weer op en keert terug naar de samenwerking met Carlos Barreto Xavier, die Marta Dias sedert het begin van haar carrière heeft begeleid, hetzij als componist, hetzij als zanger of zelfs als producer. Ondertussen werken ze samen reeds aan een nieuw project en een nieuwe plaat.
Agora passavam 20 anos desde o lançamento do primeiro CD e tendo concluído o ciclo, foi editado -já no ano passado e só disponível nas plataformas digitais- uma compilação que reúne os temas mais emblemáticos deste percurso da Marta. Mas ‘Esse Meu Amor-Best Of’ também abre um novo ciclo com uma canção inédita, ‘Esse Meu Amor’. Com este tema Marta Dias regressou à escrita de canções e à colaboração com Carlos Barreto Xavier, que tem acompanhado o percurso de Marta Dias desde o seu início, quer como compositor, quer como intérprete ou ainda produtor. Entretanto já estão a trabalhar num novo projeto e num novo disco a dois.

ESSE MEU AMOR
Esse meu amor tem olhos castanhos
nunca vi pessoa com olhos tamanhos
os olhos mais lindos desse mundo inteiro
esse meu amor tem olhos castanhos

Esse meu amor não para um segundo
vou lhe dar um barco
e rumar para o fundo
depois construir uma ilha no mar
para descanso a seu navegar

Esse meu amor é que bem me entende
com esse meu amor eu sinto me gente
com o meu amor eu vou até o fundo
ao fundo de mim, vou ao fim do mundo

E ao fim da noite nós os deixa cansados
eu e meu amor ambos enlaçados
vou olhar para ele e ler o calor
os olhos castanhos desse meu amor
© Letra: Marta Dias


MIJN LIEFSTE HIER
Mijn liefste hier heeft bruine ogen
nooit zag ik iemand met zo’n grote ogen
de mooiste ogen van de hele wereld
mijn liefste hier heeft bruine ogen

Mijn liefste hier stopt geen seconde
ik zal hem een boot geven
en het ruime sop kiezen
daarna een eiland bouwen in zee
als rustpunt na het varen

Mijn liefste hier begrijpt mij goed
met mijn liefste hier voel ik mij mens
met mijn liefste kom ik tot de essentie
diep in mij, ga tot het einde van de wereld

En ‘s avonds zijn we moe
ik en mijn liefste in elkaars armen
ik kijk naar hem en voel de warmte
de bruine ogen van mijn liefste hier
© Tekst: Marta Dias- eigen vertaling

15 jan. 2018

'BELO MANTO': MODERNE MUZIEK OP KLASSIEKE POËZIE
'BELO MANTO': MÚSICA NOVA EM POESIA ANTIGA

Belo Manto’ is een project dat de gitaar van José Peixoto samen brengt met de stem van Sofia Vitória, een stem die even flexibel en even goed thuis is in het jazz- als in het meer traditionele repertorium.
Belo Manto’ é o nome do projeto que junta a guitarra de José Peixoto à voz de Sofia Vitória, uma voz tão elástica e tão confortável no reportório jazzístico quanto no mais tradicional.

Na de voorstelling, in juli 2017, van het project op het Internationaal Muziek Festival in Marvão, kwam nu de plaat uit waarop men muziek kan horen die gecomponeerd is voor middeleeuwse Lusitaans-Arabische poëzie (10de – 15de eeuw).
Depois de ter apresentado o projeto no Festival Internacional de Música de Marvão, em julho de 2017, chegou agora nas lojas o álbum em que se pode ouvir música composta sobre poesia luso-árabe e medieval (Séc. X — Séc. XV).

Dosé Peixoto legt uit dat hij voor de plaat, waarop ook Luís Peixoto (mandoline, bouzouki en accordeon), Carlos Barretto (contrabas) en Quiné Teles (percussie) te horen zijn, wenste “originele muziek te creëren voor oude poëzie, met respect voor het verschil tussen de twee werelden” .
José Peixoto diz que no disco, em que também participam Luís Peixoto (bandolim, bouzouki e sanfona), Carlos Barretto (contrabaixo) e Quiné Teles (percussão), quis criar “música original para poesia antiga, tentando respeitar a diferença dos universos”.

José Peixoto is muzikant, componist, arrangeur en producer die al met artiesten als José Mário Branco, Maria João, Janita Salomé en Madredeus heeft gewerkt. Sofia Vitória is zangeres en componiste die in haar muzikaal parcours al in verschillende projecten werkte met o.a. Ivan Lins, Júlio Pereira en Júlio Resende. In 2016 brachten ze samen al de plaat ‘Echoes – Fernando Pessoa, English Poetry & Prose’ op de markt, een co-productie met het Casa Fernando Pessoa, en het eerste album dat volledig gewijd is aan poëzie en proza oorspronkelijk in het Engels geschreven door Fernando Pessoa. We staan hier eigenlijk niet echt meer bij stil: Pessoa verbleef als kind negen jaar in Durban, in de Britse kolonie van Zuid Afrika, waar zijn stiefvader Portugees Consul was. De laatste zin die hij schreef, voor zijn dood in 1935, was in het Engels: “I know not what tomorrow will bring” (Ik weet niet wat morgen brengen zal).
José Peixoto é músico, compositor, arranjador e produtor que tem trabalhado com artistas tal como José Mário Branco, Maria João, Janita Salomé e Madredeus. Sofia Vitória é cantora, compositora que ao longo do seu percurso musical colaborou em diversos projetos com entre outros Ivan Lins, Júlio Pereira e Júlio Resende. Em 2016, juntos lançaram o álbum ‘Echoes – Fernando Pessoa, English Poetry & Prose’, uma coprodução com a Casa Fernando Pessoa, e o primeiro álbum inteiramente dedicado à poesia e prosa escritas originalmente em inglês por Fernando Pessoa. Já não pensamos nisso: Pessoa passou nove anos da sua infância em Durban, na colónia britânica da África do Sul, onde o seu padrasto era o cônsul Português. Sua última frase que escreveu foi em inglês, antes de morrer em 1935: ‘I know not what tomorrow will bring’ (Não sei o que o amanhã trará)
 

ENCANTO
Por receio de quem espia
com muita inveja a roer
já ela não veio nesse dia,
pra assim traída não ser
pela luz que do rosto esplende,
pelas jóias a tilintar,
e pelo perfume do âmbar
a que o corpo lhe rescende:
é que ao rosto, com o manto
tapá-lo ‘inda poderia,
e as jóias, entretanto,
facilmente as tiraria,
mas a fragrância do encanto
pra ocultá-la, que faria?

(Poema: Al-Mu'tamid - séc. XI)
VERVOERING
Uit angst voor een spion
die enkel uit jaloezie ageert
kwam ze die dag niet meer,
om niet verraden te worden
door haar stralende gezicht,
rinkelende juwelen,
en haar amber parfum
waar haar lichaam naar rook:
ze zou haar gezicht met de mantel
kunnen bedekken,
en ondertussen de juwelen,
gemakkelijk kunnen uitdoen,
maar het aroma van de vervoering
hoe zou ze dat kunnen verbergen?

(Gedicht: Al-Mu'tamid – 11de eeuw)

2 jan. 2018

VALÉRIA CARVALHO ZINGT RUI VELOSO ALS BOSSA NOVA
VALÉRIA CARVALHO CANTA RUI VELOSO EM JEITO DE BOSSA NOVA
Valéria Carvalho is een Braziliaanse actrice die zich in 1991 in Portugal vestigde, waar ze ondertussen behoorlijk populair is geworden door haar werk voor theater, cinema en in verschillende soaps, series en talk shows op de Portugese televisie.
Valéria Carvalho é uma atriz brasileira que radicou-se em Portugal em 1991 onde entretanto ficou bastante conhecida, tendo trabalhado no teatro, cinema e em várias novelas, séries e talk shows na televisão portuguesa.

Onlangs maakte Valéria haar intrede in de muziekwereld met haar eerste album, ‘Rui em Jeito de Bossa’. Op de plaat stelt ze 10 nummers voor uit het repertoire van Rui Veloso, maar dan in een stijl die veel dichter bij Bossa Nova ligt. De zangeres legt uit dat ze Rui Veloso zingt om “mijn liefde uit te drukken voor dit land dat me al 27 jaar heeft geadopteerd”.
Recentemente Valéria entrou no mundo da música lançando o seu primeiro álbum, ‘Rui em Jeito de Bossa’. No disco apresenta 10 temas que fazem parte do repertório de Rui Veloso, mas de um jeito mais próximo da Bossa Nova. A cantora explica que canta Rui Veloso para “expressar o amor por esta terra que me adotou ao longo de 27 anos

Voor het nummer ‘Primeiro Beijo’ kon ze beroep doen op de Portugese singer songwriter Mafalda Veiga, wat resulteert in een vocale samenwerking van Brazilië en Portugal, waar we de twee accenten uitzonderlijk gelijkluidend naast elkaar horen.
Valéria Carvalho conta com a cantautora portuguesa Mafalda Veiga no tema ‘Primeiro Beijo’, o que resulta numa parceria vocal entre Brasil e Portugal onde ouvimos estes dois sotaques em uníssono particular.


PRIMEIRO BEIJO
Recebi o teu bilhete
Para ir ter ao jardim
A tua caixa de segredos
Queres abri-la para mim
E tu não vais fraquejar
Ninguém vai saber de nada
Juro não me vou gabar
A minha boca é sagrada

Estar mesmo atrás de ti
Ver-te da minha carteira
Sei de cor o teu cabelo
Sei o shampoo a que cheira
Já não como, já não durmo
E eu caia se te minto
Haverá gente informada
Se é amor isto que sinto

Quero o meu primeiro beijo
Não quero ficar impune
E dizer-te cara a cara
Muito mais é o que nos une
Que aquilo que nos separa

Promete lá outro encontro
Foi tão fugaz que nem deu
Para ver como era o fogo
Que a tua boca prometeu
Pensava que a tua língua
Sabia a flor do jasmim
Sabe a chiclete de mentol
E eu gosto dela assim
© Letra: Carlos Tê
EERSTE KUS
Ik heb jouw briefje gekregen
Om in de tuin af te spreken
Je doos met geheimen
Je wil haar openen voor mij
En je zal niet ontgoocheld zijn
Niemand zal iets te weten komen
Ik zweer, ik schep er niet over op
Mijn lippen zijn verzegeld

Precies achter jou zitten
Je zien vanop mijn schoolbank
Ik ken je haardos haartje bij haartje
Ik ken je shampoo, en zijn geur
Ik eet niet meer, ik slaap niet meer
Ik mag doodvallen als ik lieg
Er zullen zeker mensen zijn die weten
Of wat ik voel echt liefde is

Ik wil mijn eerste kus
Ik wil niet ongestraft blijven
En je zeggen, recht in je gezicht
Er is veel meer dat ons bindt
Dan wat ons scheidt

Beloof maar een nieuwe afspraak
Het ging te snel om goed te zijn
Om de gloed in te schatten
Die je lippen beloofden
Ik dacht dat je tong
Als jasmijnbloem zou smaken
Ze smaakt naar kauwgom met mint
Maar ik vind haar zo al even lekker
© Tekst: Carlos Tê - eigen vertaling

29 dec. 2017

SILVANA PERES: FADO, DANS EN WERELDMUZIEK
SILVANA PERES: FADO, DANÇA E MÚSICA DO MUNDO
Silvana Peres is afkomstig uit Lissabon. Haar eerste passie was dans en op haar 9de werd ze nationaal kampioene Latijns Amerikaans Salondansen. Toen ze 14 was proefde ze van fado en sindsdien heeft ze zich lichamelijk en geestelijk toegelegd op beide artistieke vlakken. ‘Casa de Linhares’, ‘Maria da Mouraria’ en ‘Taverna dos Trovadores’ zijn enkele van de fado huizen waar ze regelmatig optreedt, terwijl ze simultaan aan een carrière werkt die haar al op nationale en internationale podia bracht. Silvana bracht zopas haar debuutalbum uit, ‘Fado no Pé’, die traditionele fado en marchas uit Lissabon mengt met andere lusofone klanken uit Zuid Amerika en Afrika.
Silvana Peres nasceu em Lisboa. A sua primeira paixão foi a dança e aos 9 anos conquistou o título de campeã nacional de Danças de Salão Latino-americanas. Aos 14 experimentou o fado e, desde então, tem-se dedicado de corpo e alma às duas atividades artísticas. ‘Casa de Linhares’, ‘Maria da Mouraria’ e ‘Taverna dos Trovadores’ são algumas das casas de fado em que atua com regularidade enquanto constrói, em simultâneo, a carreira que a levou a pisar o palco de salas de espetáculos nacionais e internacionais.
Silvana cantora vem de apresentar o seu álbum de estreia ‘Fado no Pé’, que funde o fado tradicional e marcha lisboeta com outros sons lusófonos de América do Sul e de África.
De recensie van journalist António Pires zegt alles, beter dan ik dat kan, dus hier komt het. (Bron:ofado.pt - António Pires)
A crítica do jornalista António Pires diz tudo, melhor do que eu consigo explicar, então está a seguir. (Fonte:ofado.pt - António Pires)

We (her)vertellen eerst een verhaal dat al bekend is, maar soms niet zo (her) bekend als zou moeten: ‘Mãe Preta’ (Zwarte Moeder) is een ‘baião-toada’ gecomponeerd (muziek en tekst) door het Braziliaanse duo Piratini en Caco Velho. Het werd voor het eerst opgenomen in Brazilië, in 1943, door de groep Tocantins. Kort nadien zou het lied de Atlantische Oceaan oversteken, richting Portugal, om met de originele tekst en de stem van fadista Maria da Conceição vastgelegd te worden. Een tekst die openlijk verwees naar slavernij, racisme, onderdrukking, uitbuiting: “Terwijl de zweep /haar geliefde sloeg/ wiegde Mãe Preta / de blanke zoon van de baas”. Het nummer, omgevorm tot fado, werd gecensureerd en daarom besloot Amália Rodrigues dezelfde song op te nemen, maar met een nieuwe tekst van David Mourão-Ferreira: het beroemde en hartverscheurende ‘Barco Negro’, maar dan gezuiverd van de meer militante kant (immers, ‘Mãe Preta’ komt in de buurt van een bluesnummer als ‘Song from a Cotton Field’ of zelfs, in een iets andere context, van ‘Strange Fruit’) .
(Re)contemos aqui uma história já conhecida, mas por vezes não tão (re)conhecida como seria necessário: “Mãe Preta” é um baião-toada que tem autoria (letra e música) da dupla brasileira Piratini e Caco Velho. Foi gravado pela primeira vez no Brasil, em 1943, pelo grupo Tocantins. Pouco tempo depois, a canção transporia o Atlântico em direção a Portugal para também ser fixada, com a mesma letra, na voz da fadista Maria da Conceição. Uma letra que, refira-se, falava abertamente de escravatura, racismo, repressão, exploração: “Enquanto a chibata / batia em seu amor / Mãe Preta embalava / o filho branco do sinhô”. A canção, então transformada em algo próximo do fado, seria censurada e, por isso, Amália Rodrigues viria a gravar a mesma música, mas com uma letra nova de David Mourão-Ferreira: a famosíssima e pungente, embora expurgada desse lado mais militante (afinal, Mãe Preta’ não está muito longe de um blues como ‘Song from a Cotton Field’ ou até, num contexto ligeiramente diferente, de ‘Strange Fruit’) ‘Barco Negro’.

Om nu de sprong naar de actualiteit te maken: op het gloednieuwe debuutalbum van fadista Silvana Peres, ‘Fado no Pé’ -jawel, omdat er een tijd was waar bij fado werd gedanst en gedrumd- staat er een nieuwe versie van ‘Mãe Preta’, met de originele muzikale basis verzorgd door verschillende grote Braziliaanse muzikanten die al lang in Portugal zijn gevestigd, zoals Edu Miranda (mandoline, cavaquinho, gitaar) en Tuniko Goulart (bas), de Angolees Ruca Rebordão (die door Brazilië toerde – percussie) en de Portugees Carlos Lopes (accordeon), terwijl ook de teksten de originele zijn... maar met een melodische lijn die de nuances van Amália's stem in ‘Barco Negro’ volgt.
Dando um necessário salto para a atualidade: no novíssimo álbum de estreia da fadista Silvana Peres, “Fado no Pé” –sim, porque houve um tempo em que o fado era dançado/batido/bailado-, há uma nova versão de Mãe Preta’, com a base musical original – dada por vários espantosos músicos brasileiros há muito radicados em Portugal como Edu Miranda (bandolim, cavaquinho, viola) e Tuniko Goulart (baixo), o angolano, que passou pelo Brasil, Ruca Rebordão (percussões) e o português Carlos Lopes (acordeão)– e a letra é também a original… mas com uma linha melódica que segue as nuances da voz de Amália em ‘Barco Negro’.

Zeker, ‘Fado no Pé’ is een plaat van een fadista, Silvana Peres, maar is verre van gewoon een fado plaat. Omdat ze één en al organisch is, open en fuserend, maar absoluut coherent in het creëren van een sound die veel stijlen verenigt in één: fado, morna en coladeira uit Kaapverdië, samba, baião, afoxe, xote of choro uit Brazilië, Argentijnse tango of de transversale bolero. We horen fado met samba in ‘Saudades do Brazil in Portugal’(Vinicius de Moraes en Homem de Cristo); fado en morna in ‘Ausência’, voor Cesária Évora gecomponeerd door één van de goeroes van zigeuner Balkan muziek, de componist en muzikant Goran Bregovic; een traditionele Fado Franklin opgewaardeerd met afoxe; het fadonummer ‘Era Já Tarde’ (van Max en Aníbal da Nazaré) omgezet in chorinho; Fado Maria Rita (ook een tradicional van Fernando Machado, met een nieuwe tekst van José Carlos Malato, hemzelf-nvdr:=TV presentator) in een bolero stijl; of nog een heerlijke rapsodie van klassieke Marchas uit Lissabon.
Sim, ‘Fado no Pé’ é um disco de uma fadista, Silvana Peres, mas está muito longe de ser apenas um disco de fado. Porque todo ele é orgânico, aberto e sincrético mas absolutamente coerente na criação de uma música que junta muitas músicas numa só: fado, as mornas e coladeiras de Cabo Verde, os sambas, baiões, afoxés, xotes ou choros do Brasil, o tango argentino ou o transversal bolero. Nele, ouvimos o fado alinhado com o samba de ‘Saudades do Brasil em Portugal’ (Vinicius de Moraes e Homem de Cristo); o fado-morna ‘Ausência’, que um dos gurus da música cigana dos Balcãs – o compositor e músico Goran Bregovic compôs para Cesária Évora; o tradicional Fado Franklin arraçado de afoxé; o fado-canção ‘Era Já Tarde’ (de Max e Aníbal da Nazaré) transmutado em chorinho; o Fado Maria Rita (também tradicional, de Fernando Machado, com nova letra de, ele mesmo, José Carlos Malato) em jeito de bolero; ou uma deliciosa rapsódia de marchas de Lisboa clássicas.

SAUDADES DO BRASIL EM PORTUGAL
O sal das minhas lágrimas de amor
criou o mar que existe entre nós dois
para nos unir e separar.
Pudesse eu te dizer
a dor que dói dentro de mim,
que mói meu coração nesta paixão,
que não tem fim,
ausência tão cruel,
saudade tão fatal,
saudades do Brasil em Portugal.
Meu bem,
sempre que ouvires um lamento
crescer desolador na voz do vento
sou eu em solidão pensando em ti
chorando todo o tempo que perdi.
© Letra: Vinicius de Moraes
SAUDADES UIT BRAZILIË IN PORTUGAL
Het zout van mijn liefdestranen
creëerde de zee tussen ons twee
om ons te verenigen en te scheiden.
Kon ik je toch vertellen
over de pijn hier vanbinnen
die mijn hart in deze passie kwelt,
dat er geen einde komt,
aan die afwezigheid zo wreed,
zo’n fataal gemis,
saudades uit Brazilië in Portugal.
Mijn liefste,
telkens je een klaagzang hoort
troosteloos in de stem van de wind
ben ik het die in eenzaamheid aan jou denkt
huilend om al die tijd die ik verloor.
© Tekst: Vinicius de Moraes - eigen vertaling